همايش پيام آوران صلح و دوستي

با همت خانه هنرمندان ايراننخستين همايش پيام آوران صلح و دوستي برگزار مي شود.

پيام آوران صلح و دوستي با حمايت متوليان گردشگري ، فرهنگي ، ورزشي و هنري کشور براي نخستين بار ، پيام صلح و دوستي ايران و ايرانيان را به 131 کشور جهان خواهد برد.اين طرح ملي  با فرارسيدن بهار 86 وارد فاز اصلي خود شده است و اين گروه با    فرا هم آوردن مقدمات کار آماده مي شود تا سفر 18 ماهه خود را براي آشنا کردن مردم جهان با هويت فرهنگي و معنوي ايرانيان آغاز کنند.

 بهروز شليله متولي و مجري، در خصوص وضعيت فعلي اين طرح مي گويد : " کار اصلي ما با فرا رسيدن سال 86 آغاز شده است . در حال فراهم کردن ملزومات سفر و رفع موانع طبيعي آن هستيم تا در نهايت اين سفر را در نيمه اول سال آغاز کنيم . به همين منظور و جهت آشنايي هر چه بيشتر  با اين طرح ملي ، قرار است روز 22 ارديبهشت ماه درخانه هنرمندان ايران همايشي را با حضورانديشمندان ، جامعه فرهنگي ، هنري ، ورزشي و صاحبان و مديران صنايع و نمايندگان رسانه هاي گروهي  برگزار کنيم تا ضرورت حضور و حمايت از اين  طرح ملي براي همگان روشن شود.

خداوند هرگز تاس نمي اندازد

اگر شتاب میدان گرانشی با شتاب چارچوب شتاب دار برابر باشد می توانیم بگوییم که این دو چارچوب هم ارز یکدیگر می باشند به عبارت بهتر آزمایشات فیزیکی که در این دو چارچوب در شرایط یکسان انجام گیرد به نتایج یکسانی منجر می شود... [ كوانتوم و فيزيك جديد ] خداوند هرگز تاس نمي اندازد آلبرت انيشتين نوشته: سيدمحمدصادق ميرباقري اصل هم ارزي: دو چارچوب را در نظر مي گيريم: 1_ چار چوب مرجع بدون شتاب كه در آن ميدان گرانشي يكنواخت وجود دارد. 2_ يك چارچوب مرجع كه نسبت به يك چارچوب لخت داراي شتاب است ، اما در آن ميدان گرانشي وجود ندارد ! حال اگر شتاب ميدان گرانشي با شتاب چارچوب شتاب دار برابر باشد ((a= -G مي توانيم بگوييم كه اين دو چارچوب هم ارز يكديگر مي باشند به عبارت بهتر آزمايشات فيزيكي كه در اين دو چارچوب در شرايط يكسان انجام گيرد به نتايج يكساني منجر مي شود . مثال: فرض كنيد يك سفينه روي زمين (قبل از پرتاب به فضا) ساكن باشد . اشياي رها شده با شتاب –g به سمت پايين سقوط مي كنند . اين سفينه پس از پرتاب و خروج از اتمسفر زمين ودر جايي كه ميدانهاي گرانشي به شكل متمركز وجود ندارند(شرايط بي وزني) با شتابa=g به سمت جلو در حركت است . در اين حالت نيز اشياي رها شده با شتاب –a يا همان (-g) به سمت پايين سفينه سقوط خواهند كرد . پس هر دو آزمايش به نتايج يكساني انجاميد . اين همان اصل هم ارزي انيشتيناست . جابجايي به سوي سرخ گرانشي: (نسبيت عام) انرژي و فركانس نور در اثر صعود در يك ميدان گرانشي كاهش يافته و يا به عبارت ديگر طول موج آن افزايش مي يابد . و نيز مي دانيم كمترين طول موج در بين نور هاي مرئي متعلق به قرمز (سرخ)است . در نتيجه رنگ ها به سمت سرخ جابجا مي شوند كه به اين پديده جابجايي به سوي سرخ گرانشي مي گويند ! بايد بدانيم كه عكس اين مساله نيز به طور كامل صادق است يعني انرژي و فركانس نور در اثر سقوط در يك ميدان گرانشي افزايش پيدا مي كند . اگر بحث مربوط به جابجايي به سوي سرخ گرانشي را بپذيريم ، مي توانيم به بررسي زمان ، تحت ميدانهاي گرانشي بپردازيم . زمان ، تحت ميدانهاي گرانشي: (نسبيت عام) اكنون بياييد فرض كنيد در فاصله خاصي از يك ميدان گرانشي يكنواخت و متمركزي (ستاره/سياره) قرار گرفته ايد و مي خواهيد پيامهايي را به سطح ستاره يا سياره ي مورد نظر بفرستيد . نقطه اي كه شما در آن واقع هستيد راA و نقطه اي كه پيامهاي شما را دريافت مي كند B بناميد و فاصله ي بين A تا B را همواره ثابت فرض كنيد . اگر جابجايي به سوي سرخ گرانشي را پذيرفته باشيد ، خواهيد پذيرفت كه فركانس دريافتي در آشكارساز B بيشتر از فركانسي است كه شما از نقطه ي A فرستاده ايد . به هر حال آشكارساز B همان تعداد مشخص ارتعاشاتي را كه A فرستاده است دريافت خواهد كرد. پس اين اختلاف دريافت ها در واحد زمان را چگونه توجيه خواهيم كرد ؟ با توجه به اينكه فركانس عبارت است از تعداد نوسانات در واحد زمان ،پس آيا اختلاف در فركانس نمي تواند ناشي از اختلاف در زمان باشد ؟ به طور قطع اين اختلاف در فركانسها بايد ناشي از اختلاف زمان باشد . يعني آهنگ كار ساعت A با آهنگ كار ساعت B متفاوت است . مي گوييم : ساعتهايي كه در ناحيه اي با پتانسيل گرانشي زياد قرار دارند ، از ساعتهايي كه در ناحيه اي با پتانسيل گرانشي كمتر قرار دارند ، تند تر كار مي كنند . پارادوكس دوقولو ها يا پارادوكس ساعت ها (نسبيت خاص) اگر به نسبيت خاص انشتين مراجعه كنيم خواهيم فهميد ساعتهاي متحرك نسبت به ساعتهاي ثابت كندتر كار مي كنند . دو ساعت را كه نسبت به هم ساكن هستند را با هم همزمان مي كنيم . يكي از ساعتها را درون سفينه اي قرار مي دهيم كه با سرعت u نسبت به ساعت اول به مدت t حركت مي كند . حال كه مي دانيم ساعت اول چه عددي را نشان مي دهد ، سوال اين است كه ساعت دوم چه عددي را نشان مي دهد ؟ آلبرت انيشتين اينگونه بيان مي كند كه ساعت دوم عدد T را نشان مي دهد كه از رابطه زير بدست مي آيد . T = t √[1-(u/c)^2 پارادوكس دوقلوها : تيم و جيم دو قولوهاي هم ساني هستند كه بيست سال سن دارند ، تيم كه ماجراجوتر است تصميم مي گيرد به يكي از ستارگان نزديك زمين كه به فاصله ي 35 سال نوري از زمين قرار دارد سفر كند . سفينه ي تيم در نوع خود بي نظير است و مي تواند به سرعت شتاب بگيرد و در مدت كمي به سرعت 0.99C برسد . وقتي به آنجا مي رسد آنجا را جاي ناخوشايندي مي يابد و با همين سرعت به زمين باز مي گردد . هنگامي كه از سفينه پياده مي شود شگفت زده مي شود . همه جا تغييرات خيلي زيادي را مشاهده كرده و هنگامي كه وارد خانه خود ، كه به سختي پا بر جا مانده بود مي شود ، برادر خود را فرد سالخورده و فرتوت مي يابد ، در حالي كه خود كمتر از 10 سال از عمرش گذشته است ! آلبرت انيشتين در مورد ساعتها و هم زماني مي گويد : نگوييد كه قطار ساعت 7 به ايستگاه مي رسد . بلكه بگوييد رسيدن قطار به ايستگاه و نشان دادن ساعت 7 توسط عقربه هاي ساعت هم زمان است ! مي دانيم ساعتهاي اتمي دقيق ترين ساعتهايي هستند كه بشر تا به حال داشته است ! اما آيا مي دانيد يك ساعت اتمي چگونه كار مي كند ؟ فركانس نور گسيل شده ، از اتمها يي كه به نحو مناسبي تحريك شده اند ، اغلب با دقت بسيار زيادي ثبت مي شوند . تا آنجايي كه مي دانيم اتمها از ابتداي پيدايش تاكنون تغييري نكرده اند و همچنين مطمئن هستيم كه طي قرنهاي آينده نيز تغيير نخواهند كرد ، و عواملي همچون آتش سوزي ، زمين لرزه ، يا جنگ و مانند آنها اتمها را در معرض نابودي قرار نمي دهند . از اين رو تابشهاي اتمي ، استاندارد هاي زماني بسيار مطلوب و ماندگاري هستند . امروزه يك ثانيه عبارت است از 9,192,631,770 بار دوره ي تناوب نوسان مربوط به يك گذر اتمي ويژه ي اتم سزيم . به طور معمول در تمامي آزمايشهايي كه به تعيين بسيار دقيق فاصله هاي زماني طولاني نياز دارند ، از ساعتهاي سزيم استفاده مي شود . فرض كنيد اتم گسيل كننده ، ساعتي با شد كه آهنگ كار آن برابر با فركانس تابش باشد . بنا بر اين هرچه پتانسيل گرانشي محل اتم گسيل كننده زيادتر باشد فركانس آن در مقايسه با اتم مشابهي كه در محلي با پتانسيل گرانشي كمتر قرار دارد بيشتر است . بهتر است بدانيد كه اين مطلب (رابطه ي گرانش و زمان) كه اولين بار توسط آلبرت انيشتين بيان شده است ، توسط وي و ديگر فيزيك دانان به صور مختلفي تا به حال تعبير شده است . يك سال پيش وقتي من به اين مطلب (رابطه ي گرانش و زمان) رسيدم ، نتوانستم آن را در وحله ي اول بپذيرم و توجيه جديدي را براي خود بيان كردم تا بتوانم اين موضوع را بهتر قبول كنم . توجيهي كه شما در ادامه خواهيد خواند ، توجيه ديگري است كه شايد تا به حال نديده باشيد . اين تعبير مي تواند تا حد زيادي به شما كمك نمايد تا رابطه ي گرانش و زمان را بهتر بپذيريد . شايد بگوييد وقتي مطلبي را آلبرت انيشتين بيانمي كندما چشم بسته قبول مي كنيم . اما من مي گويم: ممكن است قبول كنيد ، اما تا هنگامي كه آن را براي خود توجيه نكنيد ،نمي توانيد بدان مطلب ايمان داشته باشيد ! توجيه تغييرات زمان تحت ميدانهاي گرانشي به بيان روشن تري از اصل هم ارزي و نسبيت خاص با توجه به اصل هم ارزي مي دانيم نتايج آزمايشات فيزيك كه در شرايط يكسان، در چارچوبهاي هم ارز انجام مي گيرد ، يكسان است . فرض كنيد كه شما در بلندترين طبقه از بلندترين آسمان خراش دنيا هستيد . به داخل آسانسور مي رويد و دكمه ي مربوط به طبقه ي مورد نظر را فشار مي دهيد . در همين لحظه كابل آسانسور پاره شده و ترمز هاي آن نيز عمل نمي كنند ! آسانسور در حال سقوط است وشما وحشت زده احساس بي وزني مي كنيد ! گويي هيچ ميدان گرانشي بر شما اثر نمي كند ! شما احساس بي وزني مي كنيد ! شما با سرعت به سمت پايين سقوط مي كنيد ! مي دانيم اگر نسبت به يك چارچوب سرعت داشته باشيم آهنگ كار ساعت ما ، به همان نسبت كند تر خواهد شد ! آيا آسانسور در حال سقوط نسبت به مرجع گرانشي خود سرعت ندارد ؟ ! آيا آسانسور در حال سقوط هم ارز يك چارچوب بدون گرانش نيست ؟ ! ( در اينجا علامت تساوي به معناي هم ارز بودن چار چوبهاست ) چارچوب متحرك = آسانسور در حال سقوط = چارچوبهاي ثابت و بدون گرانش آيا در هر سه چارچوب ، آهنگ كار ساعت ها كندتر نمي شود ؟ آيا آهنگ كار ساعت ها در چارچوبهايي كه داراي ميدان گرانشي هستند تندتر نيست ؟

· فردریش ویلهلم نیچه (F.W.Nietzche) (زادهٔ ۱۵ اکتبر ۱۸۴۴ میلادی - درگذشتهٔ ۲۵ اوت ۱۹۰۰ میلادی). فیلسوف مشهور آلمانی که از مشهورترین عقاید وی نقد فرهنگ، دین و فلسفه‌ٔ امروزی بر مبنای سئوالات بنیادینی دربارهٔ بنیان ارزشها و اخلاق، بوده‌است.   · زندگی او در ۱۵ اکتبر سال ۱۸۴۴ در روکن واقع در لایپزیک پروس به دنیا آمد. این روز مقارن بود با روز تولد فردریش ویلهلم چهارم که پادشاه وقت پروس بود. به یمن این مقارنت، پدر این کودک، که سالها معلم اعضای خاندان سلطنت بود، نام فرزند خود را فردریش ویلهلم گذاشت. نام خانوادگی او نیچه بود. خود او بعدها که بزرگ شد در یکی از کتابهایش گفته: این مقارنت به هر حال به نفع من بود؛ زیرا در سراسر ایام کودکی روز تولد من با جشنی عمومی همراه بود. پدر فردریش از کشیشان لوتری بود و اجداد مادری او نیز همگی کشیش بودند. فریدریش نیچه اولین ثمره ازدواج آنها بود. آنها دو فرزند دیگر نیز به دنیا می‌آورند: الیزابت و ژوزف. وقتی نیچه پنج سال داشت، پدرش بر اثر شکستگی جمجمه درگذشت و او به همراه مادر، خواهر، مادربزرگ و دو عمه اش زندگی کرد. این محیط زنانه و دیندارانه بعدها تأثیر عمیقی بر نیچه گذاشت. وی از چهار سالگی شروع به خواندن و نوشتن و در ۱۲ سالگی شروع به سرودن شعر کرد. نیچه در همان محل تولد به تحصیل پرداخت. او پس از پایان تحصیلاتش در مدرسهٔ پفورتا در دانشگاه بُن به تحصیل در رشته الهیات پرداخت. در عید پاک ۱۸۶۵ تحصیل در رشته الهیات را (در نتیجه از دست دادن ایمانش به مسیحیت) رها می‌کند. نیچه در یکی از آثارش با عنوان «آنارشیست» می‌نویسد: «در حقیقت تنها یک مسیحی واقعی وجود داشته‌است که او نیز بر بالای صلیب کشته شد.». در ۱۷ اوت ۶۵، بن را ترک گفته رهسپار لایپزیگ می‌شود تا تحت نظر ریتشل به مطالعه واژه شناسی بپردازد.او در دانشگاه لایپزیک به فلسفهٔ یونانی آشنا گردید. در پایان اکتبر یا شروع نوامبر یک نسخه از اثر آرتور شوپنهاور با عنوان جهان به مثابه اراده و پنداره و تصور را از یک کتاب فروشی کتابهای دست دوم، بدون نیت قبلی خریداری می‌کند؛ او که تا آن زمان از وجود این کتاب بی خبر بود، به زودی به دوستانش اعلام می‌کند که او یک ‹‹شوپنهاوری›› شده‌است. در ۲۳ سالگی به خدمت نظام برای جنگ فرانسه و پروس فرا خوانده‌شد، در سرباز خانه به عنوان یک سوار کار ماهر شناخته می‌شود: ‹‹ در اینجا بود که نخستین بار فهمیدم که ارادهٔ زندگی برتر و نیرومند تر در مفهوم ناچیز نبرد برای زندگی نیست، بلکه در اراده جنگ اراده قدرت و اراده مافوق قدرت است!›› در ماه مارس ۱۸۶۸ بدلیل مجروحیت، تربیت نظامیش پایان یافت و درنتیجه به عنوان پرستار در پشت جبهه گماشته شد. نیچه از بیست و چهار سالگی (یعنی درسال ۱۸۶۹تا۱۸۷۹ بمدت ده سال)به استادی کرسی واژه شناسی Philology کلاسیک در دانشگاه بازل و به عنوان آموزگار زبان یونانی در دبیرستان منصوب می‌شود. در ۲۳ مارس مدرک دکتری را بدون امتحان از جانب دانشگاه لایپزیگ دریافت می‌کند.او در این دوران آشنایی نزدیکی با «جاکوب برک هارت» نویسنده کتاب «تمدن رنسانس در ایتالیا» داشت. او مرید و طرفدار آرتور شوپنهاور فیلسوف شهیر آلمانی بود و با واگنر آهنگساز آلمانی دوستی نزدیک داشت. وی بعدها گوشهٔ انزوا گرفت و از همه دوستانش رویگردان شد. او در طول دوران تدریس در دانشگاه بازل با واگنر آشنایی داشت. قسمت دوم کتاب تولد تراژدی تا حدی با دنیای موسیقی «واگنر» نیز سروکار دارد. نیچه این آهنگساز را با لقب «مینوتار پیر» می‌خواند. برتراند راسل در «تاریخ فلسفه غرب» در مورد نیچه می‌گوید: «ابرمرد نیچه شباهت بسیاری به زیگفرید (پهلوان افسانه‌ای آلمان) دارد فقط با این تفاوت که او زبان یونانی هم می‌داند.» با رسیدن به اواخر دهه۱۸۷۰ نیچه به تنویر افکار فرانسه مشتاق شد و این در حالی بود که بسیاری از تفکرات و عقاید او در آلمان جای خود را در میان فیلسوفان و نویسندگان پیدا کرده بود. در سال ۱۸۶۹ نیچه شهروندی «پروسی» خود را ملغی کرد و تا پایان عمرش بی سرزمین ماند. او در حالی که در آلمان، سوئیس و ایتالیا سرگردان بود و در پانسیون زندگی می‌کرد بخش عمده‌ای از آثار معروف خود را آفرید. نیچه به مسیحیت خالص و پاک که به زعم او «در تمام دوران» امکان ظهور دارد احترام فراوان می‌گذارد و با عقاید مذهبی واگنر تضاد شدیدی پیدا کرد. «لو آندره سالومه» دختر باهوش و خوش طینت یک افسر ارتش روسیه بود که به دردناک ترین عشق نیچه بدل شد. او می‌گوید: «من در مقابل چنین روحی قالب تهی خواهم کرد» و «از کدامین ستاره بر زمین افتادیم تا در اینجا یکدیگر را ملاقات کنیم.» اینها نخستین جملاتی بود که نیچه در نخستین ملاقاتش با سالومه بر زبان آورد. فریدریش نیچه پس از سالها آمیختن با دنیای فلسفه و بحث و جدال و ناکامی عشقی اش، ده سال پایان عمرش را در جنون محض به سرد برد و چه غم انگیز است در زمانی که آثارش با موفقیتی بزرگ روبه رو شده بودند او آنقدر از سلامت ذهنی بهره نداشت تا آن را به چشم خود ببیند. سرانجام در سال ۱۸۷۹ به دلیل ضعف سلامت و سردردهای شدیدش مجبور به استعفا از دانشگاه و رها کردن مسند استادی شد و بالاخره در ۲۵ اوت سال ۱۹۰۰ در وایمار و پس از تحمل یکدورهٔ طولانی بیماری باثر سکته مغزی چشم از جهان فرو بست.   · آثار تولد تراژدی انسانی بیش از حد انسانی آواره و سایه‌اش سپیده‌دم حکمت شادان فراسوی نیک و بد تبارشناسی اخلاق شامگاه بُتان چنین گفت زرتشت دَجّال اینک انسان (به لاتین: Ecce Homo) ارادهٔ معطوف به قدرت   آثار نیچه در زمان حیاتش و پس از آن تأثیرات بسیار جدی بر جنبشهای فلسفی، ادبی، فرهنگی و سیاسی قرن بیستم گذاشت. آثار مکتوب و منتشر شده نیچه نشان می‌دهد که حیات خلاق او بین سالهای ۱۸۷۲ تا ۱۸۸۸ بوده‌است. نیچه، شوریده سری است که در شوریدگی و آفرینشگری اش بی مانند است. خطا نیست، اگر گفته شود نیچه چونان سقراط به زایش و زایندگی اشتیاق وافر داشت، چون نیچه بیش از آن که به تولید اندیشه یا ایده پردازی بپردازد، در پی آن بود که اندیشیدن را مورد توجه قرار دهد. از این رو است که اگر فلسفه از نگاه نیچه تعریف شود چیزی نخواهد بود مگر این که «فلسفه عبارت است از آفریدن ارزشهای نو». نگاه نیچه به هرچه هست، تازه‌است. قضاوتی که او درباره جهان می‌کند و آن را به پرسش می‌گیرد، داوری متفاوتی است وی می‌گوید: «جهان چیزی جز آنچه هست نیست، و دنیای حقیقی، دروغی بیش نیست»؛ به دیگر سخن، جهانی در پساپشت این جهان وجود ندارد. یک وجه بنیادی کار نیچه نقد فرهنگ است. نقد فرهنگ ، شرح و پرده برداشتن از آموزه‌های اخلاقی، ساختارهای سیاسی، هنر، زیباشناسی و... است و نقد فلسفی فرهنگ، حمله یا دفاع در برابر باورهای یک یا چند اجتماع است. نیچه به انحطاط فرهنگی عصر خود نظر داشته‌است و نمود انحطاط فرهنگی را بی ارزش شدن برترین ارزشها می‌داند. او چنین نمودی از انحطاط فرهنگی را نهیلیسم می‌نامد. نیچه در کتاب «دانش شاد»، «حکمت شادان»، چگونگی انحطاط فرهنگی را در قالب داستان مرد دیوانه‌ای بیان می‌کند. به نظر نیچه هنر در مقابل حقیقت قرار دارد؛ زیرا او می‌پندارد که در طول تاریخ، دروغ، حقیقت نامیده شده‌است. لذا حقیقت به انسان زیان می‌رساند. اساساً همواره زندگی پیش پای حقیقت ذبح شده‌است. اگرچه نیچه حقیقت را افسون و افسانه می‌داند؛ اما آن را برای زندگی، که عین سیلان است و به خودی خود از هر گونه ثباتی عاری است، لازم و ضروری می‌داند. به نظر نیچه نگاه زیبایی شناختی در مقابل نگاه عقلانی قرار دارد؛ زیرا در نگاه عقلانی ما به عنوان فاعل شناسانده در بیرون جهان قرار می‌گیریم؛ اما در نگاه زیبایی شناختی ما با شفاف ترین شکل اراده روبه رو هستیم؛ البته تلقی نیچه از حقیقت همچنان در محدوده متافیزیکی از حقیقت به مثابه مطابقه، قرار دارد؛ به همین دلیل او حقیقت را کذب می‌انگارد. هدف «بر ضد دجال» نشان دادن تعلق مسیح به مسیحیت نوظهور است. یعنی درست بر خلاف آن چیزی که عده‌ای فکر می‌کنند هدف رابطه مسیح با زهد مسیحی و پروتستانتیسم نوظهور نیست. یکی از مسائل محوری در کتاب بر ضد دجال موضوع تقلید از مسیح و پیش داوری درباره اوست. این بحث نشان می‌دهد مسیحیت ناصره چه مقدار با مسیحیت جدید شهر رم تفاوت دارد. بحث پیش داوری در آثار نیچه مسأله مهمی است؛ زیرا نشان می‌دهد آنچه درباره معاد در مسیحیت بیان شده ناشی از عدم توانایی آنان برای حل مشکلات این جهانی است. در چارچوب روانشناسی نیچه، توانایی و آزادی، ناشی از ضعف و قدرت روح است. نیچه با موقعیتی بالاتر از سطح بشر سعی دارد، درباره مفاهیم مسیحیت شک و تردید ایجاد کند تا بتواند بنیادهای آن را از بین ببرد، بنابراین موضوع دیگری که برای او اهمیت می‌ِیابد «شک و یقین» است. این موضوع برای نیچه تا آنجا اهمیت دارد که او مقاله‌ای به نام «حقیقت و دروغ» می‌نویسد و در آن از معرفت، حدود و ویژگیهای آن یاد می‌کند. از این منظر او به موضوع هنر نیز توجه می‌کند. «چنین گفت زرتشت» نیچه خط سوم تفکر او را شکل می‌دهد. این کتاب بیان تعالیم و آموزه‌های زرتشت نیست، بلکه تلاش نیچه در راستای کشف بیانیه‌های جدید، برای کنش و سخن گفتن است. نیچه می‌دانست هر گونه تقابل انتزاعی میان جهان ظاهری و جهان حقیقی، نهایتاً در ذهنی گرایی ریشه دارد و این «سوژه» یا فاعل شناسا(subject) است که زمینه را برای بروز «ابژه» یا جهان عینی(Object) فراهم می‌کند؛ بنابراین هیچگاه نقش خود را به عنوان سوژه در بازآفرینی آثارش انکار نکرد.

آلبرت اینشتین (۱۴ مارس ۱۸۷۹، آلمان - ۱۸ آوریل ۱۹۵۵، آمریکا) فیزیکدان مشهوری است که بسیاری او را بزرگ‌ترین دانشمند سده بیستم می‌دانند. او مولف نظریه‌های نسبیت عام و نسبیت خاص است و کمک‌های مهمی به مکانیک کوانتوم، مکانیک استاتیک و کیهان‌شناسی کرده است. او جایزه نوبل فیزیک را در سال ۱۹۲۱ به خاطر شرح اثرهای فوتوالکتریک و خدماتش به فیزیک نظری دریافت کرد. پس از خورشیدگرفتگی سال ۱۹۱۹، گروه اعزامی تایید کردند که پرتوهای نورانی ستاره‌ها توسط جاذبه‌ی‌ خورشید منحرف می‌شوند، درست همانطور که او در نظریه نسبیت پیش‌بینی کرده بود. بدین ترتیب اینشتین شهرت جهانی به دست می‌آورد. در سال‌های بعد شهرت او از هر دانشمند دیگری در تاریخ فراتر رفت. امروزه در فرهنگ عمومی، نام اینشتین مترادف هوش زیاد و فرد نابغه شده است.[1]   جوانی و تحصیلات اینشتین جواناینشتین در ۱۴ مارس ۱۸۷۹، از پدر و مادری یهودی، در شهر اولم در ورتمبرگ آلمان که در حدود ۱۰۰ کیلومتری شرق اشتوتگارت قرار گرفته است متولد شد. والدینش هرمان اینشتین، که کارخانه کوچکی برای تولید محصولات الکترو شیمیایی داشت و پائولین کوخ بودند. خانوادهٔ آلبرت یهودی بودند و او را به مدرسهٔ ابتدایی کاتولیک فرستادند. آلبرت به اصرار مادرش نواختن ویلون را فراگرفت. هرچند که ابتدا علاقه‌ای به این کار نداشت و آن را رها کرد، اما بعدها نواختن سونات‌های ویلونِ موتزارت آرامش زیادی به او می‌دادند. وقتی اینشتین پنج سال داشت، پدرش به او قطب‌نمایی جیبی نشان داد، و اینشتین پی برد که چیزی در فضای تهی بر روی عقربهٔ آن اثر می‌گذارد. او بعدها می‌خواست این آزمایش را به عنوان یکی از الهام‌بخش‌ترین آزمایش‌های زندگیش توصیف کند.[2] آلبرت انیشتین به هیچ عنوانی کودک اعجوبه‌ای نبود و حتّی مدّت زیادی طول کشید تا سخن گفتن آموخت بطوریکه پدر و مادرش وحشت زده شدند که مبادا فرزندشان ناقص و غیرعادی باشد اما سرانجام آغاز به حرف زدن کرد ولی اکثر اوقات ساکت و خاموش بود و هرگز بازیهای عادی را که ما بین کودکان انجام می‌گرفت و موجب سرگرمی کودک و نیز محبّت میان آنها می‌شود را دوست نداشت[نیاز به ذکر منبع]. آلبرت در گفتگویی با جیمز فرانک گفته بود «گاهی از خود می‌پرسم که چطور شد تدوین چنین نظریه‌ای به دست من انجام گرفت؟ به نظرم علتش این باشد که آدم طبیعی هیچ گاه از فکر کردن درباره مساله‌های زمان و مکان باز نمی‌ایستد. من از کودکی راجع به اینها فکر کرده بودم ولی رشد فکری من به تاخیر افتاد در نتیجه موقعی به تفکر درباره مکان و زمان پرداختم که دیگر بزرگ شده بودم و بالطبع ژرف تر ار کودکی که دارای استعدادهای طبیعی است توانستم به مساله بیاندیشم»[3].   کار و مدرک دکترا پس از فارغ‌التحصیل شدن از دانشگاه، اینشتین نتوانست شغلی در رابطه با تدریس پیدا کند. پدر یکی از هم‌کلاسی‌هایش به او کمک کرد تا در یکی از دفاتر ثبت اختراع[4] در سویس در سال ۱۹۰۲ استخدام شود.   سال‌های آخر هنوز ده سال دیگر از زندگی انیشتین باقی مانده بود اما این دورهٔ ده ساله درست مصادف با هنگامی بود که عهد بمب اتمی شروع می‌گردید و بشریّت تمرین و آموزش خویش را در این زمینه آغاز کرد. سرانجام روز هجدهم آوریل ۱۹۵۵ بزرگ‌ترین دانشمند و متفکر قرن بیستم، پیامبر صلح و حامی و مدافع محنت دیدگان جهان، مردی که احتمالأ همراه با ناپلئون و بتهوون از مشهورترین مردان جهان بوده است، در شهر پرینستون واقع در ایالات متحده امریکا درگذشت.   ویژگی‌های او وی از کودکی تلاش داشت تا برای عدّه بیشتری از همنوعان خود و به‌ویژه کسانیکه در حول و حوش او می‌زیسته‌اند سودمند باشد. ویژگی دوّم او ذوق هنریش بود که انیشتین را وامیداشت که نه تنها اندیشه کلی مومی خود را به نحوی روشن و منطقی مرتّب سازد بلکه روش تنظیم و بهینه سازی آنها به نحوی باشد که چه خود او و چه مستمعان از نظر جهان‌شناسی نیز لذّت می‌برند. هدف اینشتین این بود که فضای مطلق را از فیزیک براندازد، نظریه نسبیت ۱۹۰۵ که در آن اینشتین فقط به حرکت مستقیم الخط متشابه پرداخته بود اینشتین با کمک از اصل تعادل پدیده‌های جدیدی را در مبحث نور پیش بینی کند که قابل مشاهده بوده‌اند و می‌توانست صحت نظریه جدید او را از لحاظ تجربی تأیید کرد. البته هیچ گاه نمی‌شود ویژگی‌ها و اهداف کسی را کاملاً بیان کرد و به گفته آلبرت عقل سلبم عبارت است از پیش داوری‌هایی که تا سن ۱۸ سالگی در مغز آدم جا می‌گیرند و نتیجه مشاهدات خام و معمولی هستند. آلبرت با مطلق قرار دادن دو چیز نسبیت تمام جهان را توجیه کرد... پس شاید نه هدف نسبیت بود نه مطلقیت .... هدف فقط دانستن بود این عشق به دانستن و فکر کردن بود که در هر لحظه زندگی البرت می‌شود دید.   کارهای ترجمه شده‌ی انیشتین به زبان فارسی   مقالات و کتاب‌ها مقالات علمی اینشتین؛ محمود مصاحب، انتشارات پیروز/انتشارات فرانکلین نسبیت نظریه خصوصی و عمومی؛ غلامرضا عسجدی، موسسه انتشارات امیرکبیر فیزیک و واقعیت؛ محمدرضا خواجه‌پور، شرکت سهامی انتشارات خوارزمی نسبیت و مفهوم نسبیت؛ محمدرضا خواجه‌پور، شرکت سهامی انتشارات خوارزمی تکامل فیزیک؛ به همراه لئوپولد اینفلد، احمد آرام، شرکت سهامی انتشارات خوارزمی حاصل عمر؛ ناصر موفقیان، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی اینشتین ۱۹۰۵: مجموعهٔ مقاله‌های سال ۱۹۰۵؛ آلبرت اینشتین، ترجمهٔ احمد شریعتی، تهران: دانشگاه الزهراء، ۱۳۸۳   درباره‌ی او رنج‌های آلبرت اینشتین؛ آنتونیا والنتین، ترجمه هوشنگ گرمان، انتشارات توکا انیشتین؛ ژوزف شوارتز و مایکل مک گینس، ترجمه آرام قریب، موسسه نشر و پژوهش شیرازه انیشتین در ۹۰ دقیقه؛ جان و مری گریبین، ترجمه مسعود سلطانی، انتشارات ذكر   پی نوشت: 1. ویکی‌پدیا انگلیسی 2. Highfield 3. اینشتین در ۹۰ دقیقه 4. The institute / IPI / Federal Institute of Intellectual Property

سقراط (حدود سالهای ۳۹۹ ـ ۴۷۰ ق . م)، پدر علم فلسفه، با نحوه تدریس سوفسطائیان مخالفت کرد. سوفسطائیان، به شاگردان خود می آموختند که چگونه در مباحثات، به سوالات مختلف جوابهای زیرکانه ای بدهند. سقراط شاگردانش را تشویق می کرد تا در دنیای اطراف خود، جستجو کرده و مطابق با ندای وجدان خود زندگی کنند، حتی اگر این کار، آنها را در جهت مخالف با حکام کشور قرار دهد. سقراط هیچ اثر مکتوبی از خود بر جای نگذاشت، اما تعدادی از مباحثات وی با ساکنین آتن توسط شاگرد معروفش افلاطون (۳۴۷ ـ ۴۲۷ ق.م) و نیز کسنوفون(357-425 ق.م) بطور مکتوب ثبت شده اند. سقراط در حدود سال 470 سال ق.م در آلوِپِکا متولد گردید. آغاز زندگی او مصادف بود با دوران شکوفایی عظمت و افتخار آتن که در همان زمان امپراتوری دریایی خود را بنا نهاده بود. در دوران جوانی، قدرت بدنی شگفت انگیز سقراط، همگان را به تعجب وا داشت. قدرت تحمل او بسیار بالا بود، به طوری که در زمستان سخت، پا برهنه با یک جامه ی معمولی راه می رفت. هنگامی که بیست و چند ساله بود، افکارش متوجه مفهوم انسانیت شد. در آن زمان بیشتر تلاش های فلاسفه و متفکران، درباره جهان و چیستی آن بود و این که از چه موادی تشکیل شده و ماده آصلی آن چیست. اما او اعلام کرد که باید جهان شناسی را کنار گذاشت وبه انسان بازگشت. او بیان می کرد که پیامهای مخصوصی از سروش غیبی دریافت می کند. در کتاب های تاریخی آمده است که روزی یکی از دوستان سقراط از سروش غیبی پرسید که آیا خردمند تر از سقراط وجود دارد؟ سروش غیبی پاسخ داد: نه. این واقعه سقراط را بر انگیخت تا ببیند که چه چیزی موجب شده تا او خردمند ترین انسان باشد؛ در حالی که خود را عالم و دانشمند نمی داند. سرانجام به این نتیجه رسید که: او خردمند ترین انسان است، زیرا به جهل خود علم دارد و ادعای عالم بودن ندارد. از این پس، وی این رسالت را در وجود خود احساس کرد که در جست و جوی حقیقت ثابت و یقینی، یعنی حکمت راستین باشد و به همگان نشان دهد که علم حقیقی یعنی:" علم به این که نمی دانم." او در جنگهای پلوپونز شرکت کرد و شجاعتی که در آن جنگها از خود نشان داد،از وی شخصیتی برجسته و ممتاز ساخت. در ادامه ی زندگی، سقراط به رسالتی که بر دوش گرفته بود، پرداخت. در آن دوران سوفسطائی ها نفوذ زیادی بین جوانان آتنی داشتند و به آنها سفسطه و فن جدل آموزش می دادند وادعایشان این بود که حقیقتی وجود ندارد . آنها خود را دانشمند ترین وعالمترین مردمان می خواندند. سقراط بنا بر نتیجه ای که در زندگی بدان رسیده بود، با آن ها که ادعای علم و دانش داشتند، به مقابله پرداخت. روش عملی سقراط برای مبارزه با چنین اشخاصی این بود که با یکی از آنها وارد گفت و گو می شد و می کوشید تا از او افکارش را درباره موضوعی خاص، مثلا شجاعت بیرون بکشد. آن شخص در ابتدا فکر می کرد که حقیقت شجاعت را می شناسد و به آن آگاه است. سقراط گفتگو را به شیوه پرسش و پاسخی شروع می کرد و در آغاز خود را با آن چه شخص مقابلش می گفت، همراه نشان می داد. ممکن بود این گفتگو به طول بینجامد، اما سر انجام بحث را به جایی می رساند که شخص مقابل به نادانی خود پی می برد؛ یعنی به این نتیجه می رسید که حقیقتا هیچ چیزی را درباره شجاعت نمی داند و به این صورت، سقراط به او می فهماند که اعتراف به نادانی، بزرگترین دانش است. این روش، روش دیالکتیکی نام گرفت. وی اولین کسی بود که این شیوه را در بحث های فلسفی به کار برد و به همین دلیل، روش دیالکتیک را به نام او، دیالکتیک سقراطی می خوانند. سقراط در آتن می گشت و با افراد مختلف به این روش بحث و گفتگو می نمود. او شاگردانی هم داشت که اکثر آن ها جوانان آتنی بودند. یکی از شاگردان وی که بعدها در شمار بزرگترین فلاسفه جهان قرار کرفت، افلاطون بود. سقراط بسیاری از بزرگان آتن را که ادعای علم و دانش داشتند، به همین نحو محکوم ساخت واین برای آنان خوشایند نبود.عاقبت این فشارها همراه با تحولات سیاسی ای که پیش آمد، سقراط را در سال 399 ق.م به محکمه کشاند. در محکمه سقراط متهم شد که: 1) خدایانی را که آتنیان می پرستند، عبادت نمی کند، بلکه اعمال دینی جدید و نا آشنا آورده است. 2) به علاوه جوانان شهر آتن را با افکار خود فاسد می کند. به دلیل همین اتهام ها، برای او تقاضای مرگ شده بود. سقراط با خونسردی و متانت به تمام اتهام ها پاسخ گفت و آنها را به سوی خود متهم کنندگان بازگرداند. سقراط اعلام کرد که از مرگ هیچ باکی ندارد، اما مرگ وی لکه ننگینی بر چهره آتن بر جای خواهد گذاشت و آیندگان، در این مورد، آتنیان را محکوم خواهند کرد. با تمام این احوال و دفاعیات مستحکم وی، هیئت منصفه ی دادگاه که تحت تأثیر جو سیاسی آشفته ی آن ایام بود، حکم به مرگ سقراط داد. درچند روزی که تا اجرای حکم باقی مانده و سقراط زندانی بود، دوستان وی تلاش زیادی کرده و همه چیز را برای فرار او مهیا ساختند، ولی سقراط با بیان اینکه چنین اقدامی مخالف اصول و ارزشهای اوست، پیشنهادشان را رد کرد. در روز موعود در حالی که خانواده و دوستان و شاگردانش گرد وی جمع شده و بی تابی می کردند، آنها را به آرامش فراخواند و پس از اینکه وصیتهایش را کرد، جام زهر را به آرامی سرکشید و پس از دقایقی جان سپرد .

افلاطون یا فلاطون (به یونانی باستان:‌ Πλάτων,‏ با تلفظ: Plátōn) ‏‌(۴۲۸/۴۲۷ پ.م. تا ۳۴۸/۳۴۷ پ.م) دومین فیلسوف از فیلسوفان بزرگ سه‌گانهٔ (سقراط، افلاطون و ارسطو) یونانی‌است. در یک خانواده متشخص آتنی متولد شد. نام اصلی او «آریستو کلس» بود و نام افلاطون، بعد ها به مناسبت پیکر تنومندش به او داده شد. او در یک خانواده اشرافی بزرگ شد. دوره جوانی او همراه بود با دوره درخشندگی فرهنگ آتنی و در همان دوران، در سن بیست سالگی با سقراط ملاقات کرد و شاگرد او شد. بستگانش اصرار داشتند که او به حرفه خانوادگی خود یعنی سیاست بپردازد، اما وقتی محاکمه و مرگ استادش را به دست سیاستمداران مشاهده کرد، سیاست را رها کرد. او در محاکمه سقراط حاضر بود و اتفاقات آن را در آثار خود ثبت کرده است. پس از مرگ استاد، افلاطون آتن را ترک و به مناطق مختلفی نظیر مگارا و سیسیل سفر کرد که خطرات بزرگی هم برایش در بر داشت؛ تا جایی که اسیر شد و حتی در معرض مرگ قرار گرفت؛ اما سرانجام آزاد شد و به آتن باز گشت. وی در بازگشت به آتن در سال 388 ق.م، « آکادمی» خود را با هدف ترویج و تشویق بی طرفانه علم، در این شهر بنا کرد. آکادمی افلاطون را به حق می توان نخستین دانشگاه اروپایی نامید، زیرا در آنجا مطالعات و تحقیقات محدود به فلسفه محض نبود، بلکه رشته های وسیعی از علوم دیگر مانند ریاضیات، نجوم و علوم طبیعی را نیز در بر می گرفت. جوانان از شهر های دور و نزدیک به آن جا می آمدند و علوم مختلف را فرا می گرفتند. یکی از همین جوانان، ارسطو بود که بعدها در زمره بزرگ ترین فلاسفه جهان قرار گرفت. افلاطون علاوه بر سرپرستی آکادمی و رهبری مطالعات، خود به تدریس نیز می پرداخت و شاگردانش از درس های او یادداشت بر می داشتند. بسیاری از آثاری که از او باقی مانده، حاصل این درسهاست. شهرت و اعتبار افلاطون به عنوان یک فیلسوف بزرگ و آگاه، سبب شد تا حاکم سیراکوز از او دعوت کند تا برای تربیت جانشینش به آن جا برود. این سفر به علت حوادثی که پیش آمد، برای افلاطون جز رنج و دشواری در پی نداشت و او به آتن بازگشت. وی بعدها سفر دیگری هم به سیراکوز داشت که آن هم بی نتیجه بود. او از سال 360 ق.م که پایان سفر سومش بود، تا آخر عمر به فعالیت های علمی و فلسفی خود ادامه داد و در سال 348 ق.م درگذشت. افلاطون پایه گذار و در واقع طلایه دار بسیاری از مباحث عمیق فلسفی است. یکی از متفکران قرن بیستم می گوید: تمام تاریخ فلسفه تا به امروز، چیزی جز حاشیه نویسی بر آثار افلاطون نیست. او در فلسفه که تا آن زمان حول حقیقت واقعی اشیاء می گشت افق های تازه ای گشود و برای اولین بار مباحث گسترده معرفت شناسی را مطرح کرد. او حکیمی الهی بود و حقیقت چیز ها را ورای ماده و محسوسات و جزئیات می جست و بر همین اساس بود که نظریه خاص خود موسوم به نظریه مثل را طرح نمود. تفکرات وی، مسیر فلسفه را تعیین کرد و شاگرد بزرگش ارسطو در بستر نظریات او بود که حرکت فلسفی اش را آغاز نمود. از افلاطون آثار بسیار بر جای مانده است که شامل همه موضوعات مهم فلسفه و علوم انسانی می شود؛ مانند فیزیک، سیاست، اخلاق، منطق، زیبایی شناسی و غیره... . آثار افلاطون همه در شمار بهترین آثار فلسفی تاریخ هستند. از آن ها می توان به رساله های: تیمائوس، تئتتوس، مهمانی، فیدون و پارمنیدس اشاره کرد. مهم ترین ومشهور ترین اثر او جمهوری نام دارد که جزو ده کتاب برتر تاریخ محسوب می شود. آموزه‌های وی تأثیر زیادی بر کلام مسیحی و اسلامی داشته ‌است.

تولد: 12 ذالحجهُ 362 هجری كاث، خوارزم ( شهر كارا ـ كلپاكسكایا كنونی واقع در ا زبكستان ) وفات: 4 رجب 440 هجری غزنه ( غزنه كنونی در افغا نستان ) ابوریحان بیرونی در خوارزم، منطقه ای كه در مجاورت دریا ی آرال قرار دارد و امروزه همه آن را به نام كارا كلپاكسكایا می شناسند، به دنیا آمد. كاث و جورجانیه دو شهر بزرگ این منطقه به شمار می رفتند. بیرونی در نزدیكی كاث به دنیا آمد و نام شهری كه در آن متولد شد را به افتخار او، بیرونی نام نهادند. او در هر دو شهر كاث و جورجانیه زندگی كرد و پرورش یافت و مطالعه و تحصیل علم را درحالی كه خیلی جوان بود تحت نظر ریاضی دان و ستاره شناس مشهوری به نام ابو نصر منصور آغاز نمود. بی تردید بیرونی از سن 17 سالگی به انجام فعالیتهای علمی مهم و ویژه ای پرداخت. وی در سال 379 با مشاهده بیشترین ارتفاع خورشید، عرض جغرافیایی شهر كاث را محاسبه كرد. فعالیتهای دیگری كه بیرونی به عنوان یك مرد جوان و كم تجربه انجام داد، بیشتر نظری بود. قبل از سال 384 ( وقتی كه22ساله بود) چندین اثر كوتاه ازخود برجای گذاشت. یكی از آثار موجود او تحت عنوان" نقشه كشی" اثری است كه در آن به بررسی نقشه های جغرافیایی پرداخته است. در این اثر، او علاوه بر این كه نقشه نیم كره را روی صفحه سطح ترسیم كرده است، نشان داده كه تا سن 22 سالگی بسیار مطالعه داشته، چرا كه او مجموعه كاملی از نقشه هایی كه دیگران رسم كرده اند را مورد مطالعه و بررسی قرار داده و موارد مربوط به آنها را دراین رساله مورد بحث قرار داده است. زندگی نسبتا ْ آرام بیرونی تا این مرحله، پایان غیرمنتظره ای به همراه داشت. در اواخر قرن چهاردهم و اوایل قرن پنجم در عالم اسلام شورش عظیمی بر پا شد و در منطقه ای كه بیرونی در آن زندگی می كرد، جنگ های داخلی در حال وقوع بود. در این زمان خوارزم بخشی از فرمانروایی سامانیان و بخارا مركز آن به شمار می رفت. حكومت زیار با پایتختش در گرگان در كنار دریای خزر از دیگر حكومت های این منطقه بود. از طرف غرب، خاندان آل بویه بر سراسر ناحیه بین دریای خزر و خلیج فارس و همچنین بین ا لنهرین حكومت می كرد. سلسله پادشاهی دیگری كه به سرعت طلوع كرد، سلسله غزنویان بود كه پایتختشان را شهر غزنه در افغانستان اختیار كردند. این حكومت نقش مهمی را در زندگی بیرونی ایفا كرد. بنو عراق از جمله فرمانروایان منطقه خوارزم بود و ابو نصر منصور ـ استاد بیرونی ـ یكی از امیران آن خاندان به شمار می رفت. در سال 384 حكومت بنو عراق با یك قیام سرنگون شد. بیرونی به هنگام شروع جنگ داخلی از آن منطقه گریخت اما اینكه برای استاد بیرونی ـ ابو نصر منصور ـ چه اتفاقی افتاد، معلوم نیست. بعد ها، بیرونی در مورد این وقایع نوشت: بعد از اینكه چند سال در آن منطقه به سختی زندگی كردم، با اجازه حاكم وقت به زادگاه خود بازگشتم اما مرا وادار به انجام امور مادی و دنیوی كردند كه موجب حسادت ورزیدن ابلهان گردید اما خردمندان از این امر متاسف شدند. دقیقا معلوم نیست كه بیرونی به هنگام گریختن از خوارزم به كجا رفت. او باید به شهر ری رفته باشد و بدون تردید مدتی را در شهر ری زندگی كرده است. بر اساس نوشته هایش، او هیچ پشتیبانی نداشت و با فقر و تنگدستی در شهر ری زندگی می كرد. خجندی ستاره شناسی بود كه با دستگاه بسیار بزرگی كار می كرد او خودش این دستگاه را ساخته و آن را روی كوهی بالا تر از شهر ری قرار داده بود تا بدین وسیله عبور نصف النهاری خورشید را نزدیك انقلابین مشاهده كند. او در روزهای 4 و 5 جمادی الاول سال 384 انقلاب تابستانی را مشاهده كرد و در روزهای 8 و 9 ذیقعده سال 384 شاهد انقلاب زمستانی بود و بدین ترتیب او توانست مایل بودن دایرهْ البروج و همچنین عرض جغرافیایی شهر ری را محاسبه كند اما هیچ یك از این دو محاسبه دقیق نبود. خجندی در مورد مشاهداتش و همچنین دستگاه ذات السُدس (دستگاه سنجش ارتفاع خورشید و ستارگان ) با بیرونی به بحث و بررسی می پرداخته. پس از آن بیرونی در مورد مشاهدات خجندی در كتاب " تحدید النهایات الاماكن " خود گزارشی نوشت و ادعا كرد كه در طول مشاهدات خجندی، دیافراگم دستگاه ذات السُدس بدلیل وزن دستگاه 9 اینچ تنظیم شده است. بیرونی تقریبا علت خطاهای خجندی را دقیق و درست تشخیص می داد. از آنجایی كه خجندی در سال 389 از دنیا رفت می توان به این نتیجه رسید كه بیرونی سالهای بین 384 تا 386 را در شهر ری سپری كرده است. او همچنین باید مدتی از این زمان را در گیلان كه دریای خزر آن را از شمال احاطه كرده است، زندگی كرده باشد چرا كه حدودا در همین زمان كتابی را به حاكم گیلان، ابن رستم تقدیم كرده. ابن رستم با حكومت زیار در ارتباط بود. تاریخهای معینی را در زندگی بیرونی با اطمینان می دانیم چرا كه او در آثارش وقایع نجومی را شرح داده است و بدین ترتیب این امكان را به ما می دهد تا زمانها و مكانهای دقیق را تعیین كنیم. شرح و توصیف او از ماه گرفتگی روز 13 جمادی الاول سال 387 كه او در كاث شاهد آن بوده است نشان می دهد كه او تا آن زمان به كشور خود باز گشته بوده است. این ماه گرفتگی در بغداد نیز قابل رویت بود و بیرونی ترتیبی داد كه به همراه ابووفا بوزجانی در بغداد شاهد این رویداد گردند. مقایسه زمانها آنها را قادر كرد تا تفاوت طول جغرافیایی بین دو شهر را محاسبه كنند. بر این امر نیز واقفیم كه در طول این مدت بیرونی بسیار زیاد نقل مكان می كرده است چرا كه تا سال 389 او در گرگان بوده و قابوس ـ حاكم حكومت زیار ـ از او حمایت می كرد. او تقریبا در سال 389 كتاب " آثارالباقیهِ "خود را به قابوس تقدیم كرد و در روزهای 13 ربیع الثانی سال 393 و همچنین 12 شوال سال 393 به هنگام ماه گرفتگی در گرگان بوده. شایان ذكر است كه بیرونی در كتاب " آثارالباقیهِ " خود به هفت اثر قبلی اش اشاره كرده است: یك كتاب در مورد دستگاه اعشاری، كتابی در مورد اسطرلاب، یك كتاب در مورد مشاهدات نجومی، سه كتاب در مورد اخترگویی و نهایتا دو كتاب در مورد تاریخ. تا 12 شعبان سال 394 بیرونی به وطن خود باز گشته، چرا كه در آن روز شاهد ماه گرفتگی دیگری در جورجانیه بوده. علی بن مامون فرمانروای خوارزم به شمار می رفت و تا زمانی بر این مقام بود كه برادرش ابوعباس مامون به عنوان حاكم، جانشین وی شد. این دو برادر با دو خواهر محمود كه فرمانروای حكومت قدرتمند غزنه بود، ازدواج كردند. بدین ترتیب، عاقبت سلسله پادشاهی ابو عباس مامون تحت كنترل فرمانروایان حكومت غزنه قرار گرفت. علی بن مامون و ابو عباس مامون هر دو حامی علم بودند و از تعدادی از دانشمندان عالی رتبه و نخبه در دستگاه حكومتی خود حمایت می كردند. ابو عباس مامون تا سال 394 فرمانروایی می كرد و از آثار علمی بیرونی بسیار حمایت می نمود. نه تنها بیرونی، بلكه ابو نصر منصور ـ استاد سابق بیرونی ـ نیز در این دستگاه حكومتی كار می كرد. بدین ترتیب به هر دو این امكان داده شد تا دوباره با یكدیگر همكاری كنند. بیرونی توانست با حمایت ابو عباس مامون در جورجانیه دستگاهی بسازد كه بوسیله آن عبور نصف النهاری خورشیدی را مشاهده كند. او از 28 ذالحجه سال 406 تا 4 رجب سال 407 با این دستگاه 15 مشاهده به انجام رساند. جنگهای آن منطقه در فعالیتهای علمی بیرونی و ابو نصر منصور وقفه ایجاد كرد و باعث شد عاقبت آن دو خوارزم را تقریبا در سال 407 ترك كنند. محمود نفوذ خود را درغزنه بیشتر می كرد و در سال 404 از ابو عباس مامون خواست تا خطبه نماز جمعه را به نام او بخوانند. این خواسته او نشان می داد كه خواستار پایان بخشیدن به حكومت مامون است و تلاش می كرد تا كنترل آن منطقه را بدست آورد. بعد از اینكه مامون تقریبا با درخواست محمود موافقت كرد، توسط سپاه خود به قتل رسید چرا كه آنها این عمل او را خیانت تلقی كردند. پس از آن، محمود سپاه خود را به آن منطقه برد و در روز 5 صفر سال 408كنترل كاث را بدست گرفت. به این ترتیب، بیرونی و ابو نصر منصور به عنوان اسیرهای محمود فاتح وظایف را به وی واگذار كردند. نوشته های بیرونی مدركی است كه نشان می دهد او یك دوره غیر عادی و عجیبی را در زندگی پشت سر گذاشته و درد و رنج زیادی را متحمل شده است. اما ظاهراً محمود نیز بخاطر برخی از فعالیتهای علمی اش از او حمایت كرده است. گزارشات مربوط به ظلم كردن محمود به بیرونی علی رغم حمایتی كه بیرونی از طرف وی دریافت می كرد، مستند می باشد. از شرح و توصیف وقایع نجومی كه بیرونی به ثبت رسانده است می توان برخی از زمانها و مكانها را در این دوره تعیین كرد. در روز 30 جمادی الاول سال 409 او در كابل بوده و علی رغم نداشتن هیچ ابزاری برای مشاهداتش، قادر بود باز هم مشاهداتی به انجام برساند به این ترتیب كه او با ابزاری كه در اختیار داشت، خلاقیت به خرج داد و دستگاهی ساخت كه به وسیله آن بتواند مشاهدات خود را دنبال نماید. در روز 29 ذیقعده سال 409 او در لامقان كه در شمال كابل واقع شده است، شاهد یك خورشید گرفتگی بود. وی اینگونه نوشته است: به هنگام طلوع خورشید دیدیم كه تقریبا بر یك سوم خورشید سایه انداخته شد تا اینكه خورشیدگرفتگی كامل شد. در طول سالهای 408 تا 410 در حالی كه بیرونی تحت حمایت محمود به سر می برد، در شهر غزنه مشاهداتی به انجام رسانید و بدین ترتیب توانست به طور دقیق عرض جغرافیایی آنجا را تعیین كند. در روز 14 جمادی الاول سال 410 بیرونی در شهر غزنه شاهد یك ماه گرفتگی بود. ارتباط مابین بیرونی و محمود نیز جالب است. احتمالا بیرونی بنا به ضرورت در دست محمود اسیر به شمار می رفت و برای ترك آن منطقه نیز اختیاری از خود نداشت. با این وجود، رفتن نظامیان محمود به هند نشان می دهد كه بیرونی را به آن كشور بردند. شواهد كمی وجود دارد كه نشان می دهد بیرونی در هند بهره بیشتری می برده است. بیرونی آرزو می كرد محمود رفتار بهتری با او داشته باشد اما بدون شك فعالیتهای علمی بیرونی مفید واقع می شد. حدودا از سال 412 سپاه محمود موفق شد كنترل بخشهای شمالی كشور هند را بدست آورد و در سال 416 سپاه او به اقیانوس هند راه پیدا كرد. بیرونی ظاهرا در بخشهای شمالی هند به سر برده است. تعداد بازدیدهای او معلوم نیست اما مشاهداتش او را قادر ساخت تا عرض جغرافیایی یازده شهر در اطراف پنجاب و شهرهای هم مرز با كشمیر را تعیین كند. او معروف ترین اثرش را تحت عنوان " ماللهند " زمانی ارایه داد كه در ان كشور به سر می برد. او این كتاب را در نتیجه مطالعات كامل خود نوشت. " ماللهند " كتاب حجیم و برجسته ای است كه بسیاری از ابعاد مختلف این كشور را در بر می گیرد. بیرونی در این كتاب به شرح و توصیف دین و فلسفه هند، نظام طبقاتی ( طبقه اجتماعی موروثی در هند ) و آداب و رسوم ازدواج در هند پرداخته است. او همچنین قبل از اینكه وضعیت جغرافیایی این كشور را مورد بررسی قرار دهد، دستگاههای نگارش و اعداد هندی ها را مطالعه كرد. علاوه بر این، بیرونی در این كتاب به ستاره شناسی، اخترگویی و سالنامه هندی ها اشاره كرده و مواردی را پیرامون این سه موضوع مورد بررسی و تحقیق قرار داده است. بیرونی ادبیات هند را به زبان اصلی مطالعه نمود و چندین متن را از زبان سنسكریت به زبان عربی ترجمه كرد. او همچنین چندین رساله در مورد ابعاد ویژه ستاره شناسی و ریاضیات هند نوشت كه برای خودش اهمیت خاصی داشت. او فوق العاده اهل مطالعه بود و در موضوعات: اختر گویی، ستاره شناسی، تاریخ شناسی، جغرافیا، دستور زبان، ریاضیات، پزشكی، فلسفه، دین و مذهب، اوزان و مقیاسات، از ادبیات سنسكریت احاطه داشت. محمود در سال 420 از دنیا رفت و مسعود ـ پسر بزرگش ـ جانشین او شد. اما این جانشینی زمانی صورت گرفت كه قبل از آن وضعیت سیاسی حادی به وجود آمده بود كه دو پسر محمود سعی می كردند تا از پدرشان به عنوان فرمانروا تبعیت كنند. ظاهرا بیرونی مطمئن نبود چه كسی جانشین خواهد شد چرا كه او تصمیم گرفته بود كتاب خود را تحت عنوان " ماللهند " كه در آن زمان به چاپ رسید، به كسی تقدیم كند. بهتر بود كتاب را به كسی تقدیم نكند تا اینكه شخصی را به اشتباه بر گزیند. مسعود نشان داد كه به عنوان فرمانروا بیش از پدرش نسبت به بیرونی لطف دارد و با مهربانی با او رفتار می كند. گر چه بیرونی در زمان فرمانروایی محمود یك اسیر واقعی به شمار می رفت، ظاهرا برای رفتن به هر جایی كه می خواست، كاملا آزاد بود. تعداد كلی آثار بیرونی در طول زندگی اش تحسین برانگیز است. كندی نوشته است: بیرونی حدودا 146 اثر از خود بر جای گذاشته است كه مجموعا شامل 13000 صفحه می باشد (هر صفحه همانند صفحات چاپی كتابهای جدید است). برخی از اثار بیرونی را قبلا ذكر كردیم اما آثار وی در حقیقت تمام علم زمانه اش را در بر می گیرد. كندی نوشته است: بیرونی به مطالعه پدیده های قابل مشاهده در طبیعت و همچنین در وجود انسان گرایش بسیاری داشت. در بین علوم مختلف، علاقمند به آنالیز ریاضی بود و در این زمینه استعداد زیادی داشت. پیشتر به مشاهدات نجومی بیرونی بسیار اشاره كردیم. بیرونی در مقایسه با بطلمیوس در مورد خطاها نظر مساعدتری داشت. نویسنده می نویسد: بطلمیوس بر این عقیده بود كه از میان مشاهداتش، معتبرترین را بر گزیند ( یعنی مشاهداتی را انتخاب كند كه با نظریاتش هماهنگ است ) و به خوانندگان آثارش در مورد كنار گذاشتن و نادیده گرفتن آندسته از مشاهداتش كه انتخاب نشدند، چیزی نگوید. از طرف دیگر، بیرونی خطاهای مشاهداتش را از نظر علمی بیشتر مورد بررسی قرار می داد وهنگامیكه برخی از آنها را به عنوان مشاهداتی كه دقیق تر بودند، انتخاب می كرد، دیگر مشاهداتی را كه دارای خطا بودند و كنار گذاشته می شدند را نیز ارایه می داد. او همچنین نسبت به خطاهای محاسباتش حساسیت نشان می داد و همیشه سعی می كرد تا كمیتهایی را مشاهده كند كه برای رسیدن به جواب به كمترین دستكاری نیاز دارد. " سایه ها " یكی از مهمترین آثار بیرونی است كه حدودا در سال 411 نوشته شده است. محتوای این اثر بیرونی شامل موارد زیر است: اصطلاحات عربی سایه ها و تصویرها، پدیده های جدید و غیر عادی از جمله تصویرها، تاریخچه تانژانت و تابع های متقاطع. این كتاب به شرح مقاله هایی كه بیرونی در زمینه ریاضیات نوشته است، می پردازد. این مقاله ها شامل موارد زیر می باشد: حساب نظری و عملی، برآیند دسته ها، آنالیز تركیبی، قانون 3، اعداد گنگ، نظریه خارج قسمت، تعاریف مفاهیم جبری، شیوه های حل معادله های جبری و مسایلی كه تنها با خط كش و پرگار حل نمی شدند، منحنی های مخروطی، فضاسنجی، تصویرگنجنگاری، مثلثات، قانون سینوس در صفحه، حل مثلثات كروی. بیرونی همچنین مقاله هایی در مورد زمین پیمایی و جغرافی ارایه داد. او شیوه های اندازه گیری زمین و فاصله های روی آن را از طریق مثلث بندی معرفی نمود. او شعاع زمین را 6339. 6ارزیابی كرد كه این اندازه تا قرن دهم در كشورهای غربی بدست آورده نشده بود. كتاب " قانون مسعودی"وی شامل جدولی است كه مختصات ششصد مكان را ارایه می دهد واودرمورد همه این مكانها دانش كافی داشت. البته بیرونی همه آنها را خودش اندازه گیری نكرده است. برخی از آنها را از جدول مشابهی كه خوارزمی عرضه كرده بود، گرفته است. نویسنده اظهار می دارد كه بیرونی ظاهرا در مورد ارقامی كه خوارزمی و بطلمیوس ارایه كرده بودند، به این نتیجه می رسد كه ارقام ارایه شده توسط خوارزمی دقیق تر است. بیرونی همچنین در مورد هماهنگی زمان رساله ای نوشته است. او چندین رساله نیز در مورد اسطرلاب نوشته و به شرح و توصیف تقویم ماشینی پرداخته است. او مشاهدات جالبی در مورد سرعت نور به انجام رساند و اظهار داشت كه سرعت نور در مقایسه با سرعت صوت بسیار زیادتر است. او از كهكشان راه شیری به عنوان " مجموعه ای از اجزا بیشمار طبیعت ستارگان سحابی " یاد كرد. هیدرواستاتیك موضوعی در علم فیزیك است كه بیرونی مورد مطالعه قرار داد و از وزنهای ویژه، اندازه های دقیقی ارایه داد و به شرح نسبتهای بین چگالی طلا، جیوه، سرب، نقره، برنز، مس، برنج، آهن و قلع پرداخت. او نتایج را به عنوان تركیبی از اعداد به صورت 1/n، n = 2، 3، 4،... 10 نشان داد. دانشمندان دیگر بسیاری از نظریات بیرونی را در جلسات بحث و گفتگوهایشان مورد بررسی قرار دادند. ازمدتها پیش، بیرونی با استادش ـ ابو نصر منصور ـ همكاری داشت، هر كدام از آنها از دیگری می خواست تا بخش خاصی از كار را به عهده بگیرد تا بدین ترتیب كار خود را به تایید برساند. او به طرز ستیزه جویانه ای با ابو علی سینا در مورد ماهیت نور و گرما مكاتبه می كرد. 18 نامه از ابو علی سینا كه در جواب سوالهایی كه بیرونی مطرح كرده، موجود می باشد. این نامه ها در بر گیرنده موضوعات زیر است: فلسفه، ستاره شناسی و فیزیك. بیرونی با سجزی نیز از طریق نامه در ارتباط بود. همچنین نامه های نیز كه بیرونی به سجزی نوشته است موجود می باشد. این نامه ها مداركی را مبنی بر وجود نسخه های مسطح و كروی قانون سینوس در بر دارد. اظهارات بیرونی بر اساس نظریات استادش ـ ابو نصر منصور ـ بوده است. نهایتا در مورد شخصیت این دانشمند برجسته باید كم سخن گفته شود. در مقایسه با آثار بسیاری از دانشمندان دیگر، از نوشته ها و كتابهای بیرونی اطلاعات بسیار زیادی بدست آورده می شود. با وجود اینكه كمتر از یك پنجم آثار او باقی مانده است، به تصویر واضحی از این دانشمند بزرگ دست می یابیم. او مبتكر بزرگ تئوریهای جدید، ریاضیات و یا جز آن نبود. تنها مشاهده گر دقیقی بود كه پیشرو روش تجربی به شمار می رفت. او زبان شناس بزرگی بود كه رساله های موجود را می خواند و به وضوح شاهد پیشرفت علم به عنوان بخشی از حوادث بود. او همیشه مراقب بود این حوادث را در جای مناسب خود قرار دهد. مورخین علم به آثار و نوشته های او علاقه وافری داشتند.

ابن سینا یا پورسینا حسین پسر عبدالله زاده در سال ۳۷۰ هجری قمری و در گذشته در سال ۴۲۸ هجری قمری، دانشمند و پزشک و فیلسوف بود. نام او را به تفاریق ابن سینا، ابوعلی سینا، و پور سینا گفته‌اند. در برخی منابع نام کامل او با ذکر القاب چنین آمده: حجة‌الحق شرف‌الملک شیخ الرئیس ابو علی حسین بن عبدالله بن حسن ابن علی بن سینا البخاری. وی صاحب تألیفات بسیاری است و مهم‌ترین کتاب‌های او عبارت‌اند از شفا در فلسفه و منطق و قانون در پزشکی. «بوعلی سینا را باید جانشین بزرگ فارابی و شاید بزرگ‌ترین نماینده حکمت در تمدن اسلامی بر شمرد. اهمیت وی در تاریخ فلسفه اسلامی بسیار است زیرا تا عهد او هیچ‌یک از حکمای مسلمین نتوانسته بودند تمامی اجزای فلسفه را که در آن روزگار حکم دانشنامه‌ای از همه علوم معقول داشت در کتب متعدد و با سبکی روشن مورد بحث و تحقیق قرار دهند و او نخستین و بزرگ‌ترین کسی است که از عهده این کار برآمد.»(اموزش و دانش در ایران، ص۱۲۵) «وی شاگردان دانشمند و کارآمدی به مانند ابوعبید جوزجانی، ابوالحسن بهمنیار، ابو منصور طاهر اصفهانی و ابوعبدالله محمد بن احمد المعصومی را که هر یک از ناموران روزگار گشتند تربیت نمود.»(خدمات متقابل اسلام و ایران، ص۴۹۳) بخشی از زندگینامه او به گفته خودش به نقل از شاگردش ابو عبید جوزجانی بدین شرح است: پدرم عبدالله از مردم بلخ بود در روزگار نوح پسر منصور سامانی به بخارا درآمد. بخارا در آن عهد از شهرهای بزرگ بود. پدرم کار دیوانی پیشه کرد و در روستای خرمیثن به کار گماشته شد. به نزدیکی آن روستا، روستای افشنه بود. در آنجا پدر من، مادرم را به همسری برگزید و وی را به عقد خویش درآورد. نام مادرم ستاره بود من در ماه صفر سال ۳۷۰ از مادر زاده شدم .نام مرا حسین گذاشتند چندی بعد پدرم به بخارا نقل مکان کرد در آنجا بود که مرا به آموزگاران سپرد تا قرآن و ادب بیاموزم. دهمین سال عمر خود را به پایان می‌بردم که در قرآن و ادب تبحر پیدا کردم آنچنان‌که آموزگارانم از دانسته‌های من شگفتی می‌نمودند. در آن هنگام مردی به نام ابو عبدالله به بخارا آمد او از دانش‌های روزگار خود چیزهایی می‌دانست پدرم او را به خانه آورد تا شاید بتوانم از وی دانش بیشتری بیاموزم وقتی که ناتل به خانه ما آمد من نزد آموزگاری به نام اسماعیل زاهد فقه می‌آموختم و بهترین شاگرد او بودم و در بحث و جدل که شیوه دانشمندان آن زمان بود تخصصی داشتم. ناتلی به من منطق و هندسه آموخت و چون مرا در دانش اندوزی بسیار توانا دید به پدرم سفارش کرد که مبادا مرا جز به کسب علم به کاری دیگر وادار سازد و به من نیز تاکید کرد جز دانش آموزی شغل دیگر برنگزینم. من اندیشه خود را بدانچه ناتلی می‌گفت می‌گماشتم و در ذهنم به بررسی آن می‌پرداختم و آن را روشن‌تر و بهتر از آنچه استادم بود فرامی‌گرفتم تا اینکه منطق را نزد او به پایان رسانیدم و در این فن بر استاد خود برتری یافتم. چون ناتلی از بخارا رفت من به تحقیق و مطالعه در علم الهی و طبیعی پرداختم اندکی بعد رغبتی در فراگرفتن علم طب در من پدیدار گشت. آنچه را پزشکان قدیم نوشته بودند همه را به دقت خواندم چون علم طب از علوم مشکل به شمار نمی‌رفت در کوتاه‌ترین زمان در این رشته موفقیت‌های بزرگ بدست آوردم تا آنجا که دانشمندان بزرگ علم طب به من روی آوردند و در نزد من به تحصیل اشتغال ورزیدند. من بیماران را درمان می‌کردم و در همان حال از علوم دیگر نیز غافل نبودم. منطق و فلسفه را دوباره به مطالعه گرفتم و به فلسفه بیشتر پرداختم و یک سال و نیم در این کار وقت صرف کردم. در این مدت کمتر شبی سپری شد که به بیداری نگذرانده باشم و کمتر روزی گذشت که جز به مطالعه به کار دیگری دست زده باشم. بعد از آن به الهیات رو آوردم و به مطالعه کتاب ما بعد الطبیعه ارسطو اشتغال ورزیدم ولی چیزی از آن نمی‌فهمیدم و غرض مؤلف را از آن سخنان درنمی‌یافتم از این رو دوباره از سر خواندم و چهل بار تکرار کردم چنان‌که مطالب آن را حفظ کرده بودم اما به حقیقت آن پی نبرده‌بودم. چهره مقصود در حجاب ابهام بود و من از خویشتن ناامید می‌شدم و می‌گفتم مرا در این دانش راهی نیست... یک روز عصر از بازار کتابفروشان می‌گذشتم کتابفروش دوره گردی کتابی را در دست داشت و به دنبال خریدار می‌گشت به من الحاح کرد که آن را بخرم من آن را خریدم، اغراض مابعدالطبیعه نوشته ابو نصر فارابی، هنگامی که به در خانه رسیدم بی‌درنگ به خواندن آن پرداختم و به حقیقت مابعدالطبیعه که همه آن را از بر داشتم پی بردم و دشواری‌های آن بر من آسان گشت. از توفیق بزرگی که نصیبم شده بود بسیار شادمان شدم. فردای آن روز برای سپاس خداوند که در حل این مشکل مرا یاری فرمود. صدقه فراوان به درماندگان دادم. در این موقع سال ۳۸۷ بود و تازه ۱۷ سالگی را پشت سر نهاده بودم. وقتی من وارد سال ۱۸ زندگی خود می‌شدم نوح پسر منصور سخت بیمار شد، اطباء از درمان وی درماندند و چون من در پزشکی آوازه و نام یافته بودم مرا به درگاه بردند و از نوح خواستند تا مرا به بالین خود فرا خواند. من نوح را درمان کردم و اجازه یافتم تا در کتابخانه او به مطالعه پردازم. کتابهای بسیاری در آنجا دیدم که اغلب مردم حتی نام آنها را نمی‌دانستند و من هم تا آن روز ندیده بودم. از مطالعه آنها بسیار سود جستم. پس از این ایام پدرم در گذشت و روزگار احوال مرا دگرگون ساخت من از بخارا به گرگانج خوارزم رفتم. چندی در آن دیار به عزت روزگار گذراندم نزد فرمانروای آنجا قربت پیدا کردم و به تالیف چند کتاب در آن شهر توفیق یافتم پیش از آن در بخارا نیز کتاب‌هایی نوشته بودم. در این هنگام اوضاع جهان دگرگون شده بود ناچار من از گرگانج بیرون آمدم مدتی همچون آواره‌ای در شهرها می‌گشتم تا به گرگان رسیدم و از آنجا به دهستان رفتم و دوباره به گرگان بازگشتم و مدتی در آن شهر ماندم و کتابهایی تصنیف کردم. ابو عبید جوزجانی در گرگان به نزدم آمد. عبید جوزجانی گوید: این بود آنچه استادم از سرگذشت خود برایم حکایت کرد. چون من به خدمت او پیوستم تا پایان حیات با او بودم. بسیار چیزها از او فرا گرفتم و بسیاری از کتابهای او را تحریر کردم استادم پس از مدتی به ری رفت و به خدمت مجدالدوله از فرمانروایان دیلمی درآمد و وی را به بیماری سودا دچار شده بود درمان کرد و در آنجا به قزوین و از قزوین به همدان رفت و مدتی دراز در این شهر ماند و در همین شهر بود که استادم به وزارت شمس‌الدوله دیلمی فرمانروای همدان رسید. در همین اوقات استادم کتاب قانون را نوشت و تالیف کتاب عظیم شفا را به خواهش من آغاز کرد. چون شمس الدوله از جهان رفت و پسرش جانشین وی گردید استاد وزارت او را نپذیرفت و چندی بعد به او اتهام بستند که با فرمانروای اصفهان مکاتبه دارد و به همین دلیل به زندان گرفتار آمد ۴ ماه در زندان بسر برد و در زندان ۳ کتاب به رشته تحریر درآورد. پس از رهایی از زندان مدتی در همدان بود تا با جامه درویشان پنهانی از همدان بیرون رفت و به سوی اصفهان رهسپار گردید. من و برادرش و دو تن دیگر با وی همراه بودیم. پس از آنکه سختیهای بسیار کشیدیم به اصفهان در آمدیم. علاءالدوله فرمانروای اصفهان استادم را به گرمی پذیرفت و مقدم او را بسیار گرامی داشت و در سفر و حضر و به هنگام جنگ و صلح استاد را همراه و همنشین خود ساخت. استاد در این شهر کتاب شفاء را تکمیل کرد و به سال ۴۲۸ در سفری که به همراهی علاءالدوله به همدان می‌رفت، بیمار شد و در آن شهر در گذشت و هم در آن شهر به خاک سپرده شد.

● نويسنده:    رابرت  لارنس کوهن ● مترجم:    حسن  سالاري ● منبع: اعتماد

آيا در جهاني که پر از کمبود و کشمکش است، پرداختن به علوم محض عاقلانه است؟ با وجود اين همه فقر و فلاکت در اين سياره، چرا پول هنگفتي را خرج ساختن تلسکوپ فضايي «جميز وب» کنيم تا در پايان اين دهه، آن را جايگزين تلسکوپ فضايي هابل سازيم و نخستين ستارگان و کهکشان ها را در کيهان مشاهده کنيم، يا کاوشگرهايي بسازيم که ماموريت شان شناسايي جهان هاي قابل سکونت ديگر است، کشفياتي که هر چند شگفت انگيزند، اما در اينجا، يعني روي تنها سياره قابل زندگي به نام زمين، هيچ فايده ملموسي ندارند؟ من ترجيح مي دهم روي اين موضوع بحث کنم که علوم محض به هيچ گونه توجيه بيروني نياز ندارند، جست وجوي دانش فقط به خاطر دانش، از شگرف ترين تلاش هاي خاص نوع بشر است. اما متاسفانه خارج از مرزهاي جامعه محدود و بسته متخصصان و مشتاقان دانش، چنين ديدگاهي ممکن است افراطي، نخبه سالارانه و شايد غيرمسوولانه به نظر برسد و حتي مي تواند در ميان کساني که حساب شده يا به ناچار اولويت هاي ديگري را برگزيده اند، نيت هاي سوئي ايجاد کند. دليل منطقي که به طور معمول براي صرف سرمايه هاي ملي در طرح هاي علمي بزرگ و کوچک عنوان مي شود، اين است که اين طرح ها توان ايجاد زندگي طولاني تر، سالم تر، ايمن تر، خوشايندتر، پربازده تر و دلچسب تر را براي ما دارند. جداي از اين مساله، علوم (حتي علوم محض) مي توانند باعث تقويت پايه هاي دموکراسي و بهبود مشارکت عمومي در فرآيندهاي سياسي در سرتاسر جهان شوند. به اين موضوع کمتر اشاره مي شود، حال آنکه توجه بيشتر به آن ضروري است. سواد علمي به دموکراسي انرژي مي بخشد و اين يکي از فوايد جنبي ولي مهم ترويج علم است. آيا اين نظر قابل دفاع است؟ من سعي مي کنم از آن دفاع کنم. من دفاعياتم را با يک مشاهده آغاز مي کنم. به طور کلي، در کشورهايي که از لحاظ علمي توانمندترند، پايه هاي دموکراسي قوي تر است و در کشورهايي که از توان علمي ضعيفي برخوردارند و شيوه هاي تفکر علمي نفوذ آشکاري در آنها ندارند، دولت ها به شيوه هاي غيردموکراتيک تا خودکامگي محض گرايش دارند. البته، اين موضوع تنها نوعي ارتباط را نشان مي دهد نه يک علت را و حتي اگر از اين مشاهده بتوان به نوعي رابطه علت و معلول رسيد، جهت اين ارتباط روشن نيست. انتظار مي رود که يک جامعه دموکرات از علم پشتيباني کند، زيرا علم به عنوان اثر جانبي، رفاه به همراه مي آورد و به طور معمول، علم با دموکراسي سازگار است. بنابراين، منطقي به نظر مي رسد که يک جامعه علمي از دموکراسي حمايت کند. فقدان حتي درک علمي ابتدايي، رابطه هاي مهمي که مي تواند بين جوامع برقرار شود را مي گسلاند و بنابراين با وخيم کردن نابرابري ها و دامن زدن به کينه توزي ها جامعه جهاني را تهديد مي کند. در اين حالت پاداش هاي علم به طور نابرابر توزيع مي شود و بر فاصله بين کشورهاي توسعه يافته و کشورهاي در حال توسعه مي افزايد. دانايي، توانايي است و هرگاه بخش هايي از جامعه يا کل يک کشور از آن فاصله گيرد، در اغلب موارد، محروميت از حق راي و نارضايتي، نتيجه آن است. درست همانطور که علوم و فناوري هاي پيشرفته در جاي جاي جهان در حال رسيدن به اوج شکوفايي اند، جريان هاي ضدعلم نيز در حال شتاب گرفتن هستند و از معجون عجيبي از قشرگري مذهبي، از خودبيگانگي فردي، گرايش هاي افراطي در زمينه حفظ محيط زيست و حتي عناصر دانش پسامدرن تغذيه مي شوند و به پژوهش علمي تحت تاثير تعصب فرهنگي نگاه مي کنند. شما ممکن است بين عدم توجه کافي به علم و گرايش فراوان به عدم تحمل عقايد ديگران، همبستگي عميقي ببينيد. البته، حتي اگر يک چنين همبستگي وجود داشته باشد، اين نوعي ارتباط است نه علت.   تفکر نقادانه و دموکراسي علم چگونه مي تواند باعث دموکراسي شود؟ من دو سازوکار پيشنهاد مي کنم. نخست، با تغيير شيوه تفکر مردم و دوم، با تغيير تعامل ميان افراد که جامعه را مي سازند. کساني که سواد علمي بيشتري دارند، در فرآيندهاي سياسي به نحو پرشورتري شرکت مي کنند و حتي اين امر از خواسته هاي هميشگي آنان است. به علاوه آنان در اين فرآيندها موثرتر عمل مي کنند. يک چنين تکامل اجتماعي ممکن است آهسته، غيرخطي و نامنظم و حتي گاهي با نتيجه يي معکوس همراه باشد، اما همان طور که تاريخ اتحاد جماهير شوروي سابق و ساير کشورهاي کمونيستي قاره اروپا نشان مي دهد، غيرقابل توقف و اجتناب ناپذير است. کليد تغيير شيوه تفکر مردم، تفکر نقادانه است، يعني توانايي استخراج نتايج منطقي يا برعکس تشخيص خلأهاي منطقي جهت شناسايي حلقه هاي عقلاني گسسته در زنجيره يي از روابط علت و معلولي (براي مثال، در وعده هاي انتخاباتي). علم، قوه تشخيص ما را تقويت مي کند؛ روش علمي تفکر ما را قادر مي سازد ميزان سازگاري حقايق و نظريه ها را با يکديگر ارزيابي کنيم يا دريابيم شرايط واقعي تا چه ميزاني از نظريه هاي پيشنهادي حمايت مي کنند. تفکر نقادانه، اساس روش علمي است. دانستن تفاوت بين حدس و گمان و استنباط و تفاوت بين فرض و برهان مي تواند طرز نگرش فرد را عوض کند و يک راي دهنده را متحول سازد. مهارت هاي شناختي که به تمييز بين خواست، اعتقاد، امکان، احتمال و امر قطعي کمک مي کنند، سلاح هاي قدرتمندي هستند که مي توانند در همه عرصه هاي زندگي از جمله حيات سياسي راهگشا باشند. کليد ايجاد تغيير در تعامل ها ميان اعضاي يک جامعه، استفاده از علم به عنوان يک عامل وحدت بخش است. من مدير يک برنامه تلويزيوني با نام «تا مرز حقيقت؛ علم، معنا و آينده» هستم که براي عموم پخش مي شود. در اين برنامه، دانشمندان راجع به موضوعات بنيادي بحث و گفت وگو مي کنند. من و همه کساني که در اين مجموعه با ما همکاري دارند، از تنوع بينندگان شگفت زده شده ايم. نامه هاي الکترونيکي بينندگان نشان مي دهد که آنان از سطوح آموزشي، جنس، سن، نژاد، طبقه و کيش هاي مختلفي اند و نقطه مشترک همه آنان، علاقه شديد به موضوعاتي مانند شعور، کيهان شناسي و خلاقيت علمي است. اين شواهد تصويري از جامعه متنوعي را نشان مي دهند که بسياري از افراد آن براي شيوه علمي فکر کردن ارزش قائلند. چنين جامعه يي ظرفيت پذيرش و احترام گذاشتن به ديدگاه هاي سياسي تکثرگرا را دارد. زيرا اعضاي چنين جامعه يي درک مي کنند که هيچ ديدگاهي حتي ديدگاه خودشان، نمي تواند در هر شرايطي به طور کامل صحيح باشد. چنين نگرشي، ضرورت دموکراسي است. در حقيقت، با توجه به فاصله ها و حتي شکاف هايي که در ديدگاه هاي سياسي جوامع امروزي (چه در يک کشور و چه بين کشورها) وجود دارد، به نظر مي رسد زبان مشترک علم، تنها نيرويي است که مي تواند زمينه هاي مشترکي فراهم کند. کشور وسيع چين را در نظر بگيريد که تحت فشار چالش ها بين ارتقاي سطح علمي و جلوگيري از دموکراسي به سبک غربي است. حتي با در نظر گرفتن پيشرفت هاي چشمگيري که اين کشور پس از اصلاحات 25 سال اخير داشته، آموزش هنوز هم با محدوديت هايي روبه رو است و بنابراين رهبران چين اعتقاد دارند هنوز زمان انتخابات به شيوه رقابت آزاد فرا نرسيده است. دولتمردان طراز اول چين که عمدتاً از مهندسان باتجربه هستند، نمي خواهند کشاورزان فاقد سواد علمي لازم، سياست هاي ملي آنان از جمله توزيع منابع را تعيين کنند. (يک مشاور طراز اول به نحو شيوايي مي پرسد آيا کشاورزان بي سواد به کسي رأي مي دهند که مي خواهد ابرشاهراه هاي اطلاع رساني را توسعه ببخشد؟) لوايحي که به طور قطع در درازمدت به نفع چين هستند، نبايد در کوتاه مدت، عمومي و مردم پسند شوند. دولتمردان چيني معتقدند که دموکراسي تنها همگام با آموزش (به ويژه آموزش علمي) مي تواند توسعه يابد. «احياي مجدد چين از طريق علم و آموزش»، شعار مورد علاقه رئيس جمهور پيشين چين جيانگ زمين است. وي بر حمايت از فعاليت هاي علمي و مخالفت با دموکراسي به شيوه غربي اصرار داشت و پيروان او، سياست هايش را پيگيري مي کنند. به هر حال، بايد منتظر بمانيم و ببينيم آيا سواد علمي باعث رشد دموکراسي خواهد شد يا نه. چگونگي اين فرآيند بايد جالب باشد. در کشورهاي مسلمان که قرن ها در زمينه علم سرآمد جهان بودند، حرکت نوپايي آغاز شده است تا نشان دهند علم با اسلام سازگار است. يکي از دانشمنداني که خود را وقف جنبش «اسلام و علم» کرده است اعتقاد دارد، آموزش علوم در مدارس مذهبي (حوزه ها) براي ايجاد تغيير در آنها ضروري است. به هر جهت، من در حمايت از نظرم که سواد علمي پيش نياز طبيعي دموکراسي سياسي است، فقط يک مشاهده داستان وار ارايه کردم. اما اين نظر قابل آزمايش نيز هست. من يک نمودار ساده از نوع نقاط پراکنده (Scatter) را در نظر دارم که در آن سطح سواد علمي يک کشور روي محور X و ميزان دموکراسي سياسي روي محور Y نمايش داده شده است. من حدس مي زنم که جمع وجور کردن داده هاي 192 کشور جهان به يک نمودار «دونمايي» منجر مي شود که بخشي از آن منسجم و بخش ديگر پراکنده خواهد بود. داده هاي کشورهايي که از جهت علمي و دموکراسي پيشتازند، در گوشه راست و بالايي نمودار (يعني سطح علمي بالا دموکراسي قوي) جمع مي شوند. من انتظار دارم که بخش ديگر داده ها به صورت نقاط پراکنده يي در سمت چپ و ميانه نمودار (يعني سطح علمي پايين- دموکراسي ضعيف) پخش شوند، زيرا تعداد زيادي از کشورها از لحاظ سطح علمي و دموکراسي از حالت ضعيف تا ميانه متغيرند. در اين جا، بين سطح علمي و دموکراسي به لحاظ آماري همبستگي ضعيفي مشاهده مي شود. به عبارت ديگر، در کشورهاي پيشرفته رابطه تنگاتنگي بين سطح علمي و دموکراسي وجود دارد اما در کشورهاي ديگر نمي توان به روشني به چنين نتيجه يي دست پيدا کرد. براي بررسي نظري که مطرح کردم، مي توان آزمون بهتري انجام داد؛ تغييرات هر نقطه داده يي را طي زمان و همگام با تحولاتي که کشورها به لحاظ علمي و حکومتي پيدا کرده اند، دنبال کنيم (مطالعه طولي). البته اين کار مشکل عدم همبستگي و روشن نبودن رابطه علت و معلول بين سطح علمي و ميزان دموکراسي را در کشورهاي توسعه نيافته حل نمي کند. اگر ما اين تغييرات را طي چند دهه دنبال کنيم، همان طور که از گوشه چپ و پايين به گوشه راست و بالاي نمودار (يعني از سطح علمي پايين- دموکراسي ضعيف به سطح علمي بالا- دموکراسي ريشه دار) مي رويم، اين پرسش برايمان مطرح مي شود که خط سير پيشرفت چگونه خواهد بود؟ من پيش بيني مي کنم که خط سيرهاي زيادي وجود خواهد داشت. برخي از آنها خطي خواهند بود؛ يعني علم و دموکراسي همگام با يکديگر پيشرفت کرده اند. بقيه مسيرها، هندسي يا سيگموئيد (مانند حرف S) خواهند بود؛ يعني عواملي مانند تاريخ، ناآرامي هاي اجتماعي، مسائل فرهنگي و نيروهاي خارجي بر آنها تاثير گذاشته اند.   قدرت علم مواردي وجود دارد که به نظر مي رسد فرض ارتباط علم و دموکراسي را زير سوال مي برد. اين فرض نمي تواند دستاوردهاي علمي نازي ها و شوروي سابق را توجيه کند؛ اين دستاوردها در جوامعي شکوفا شدند که از لحاظ دموکراسي ضعيف بودند. عوامل رواني مانند خلاقيت تحت فشار، به خود اميد دادن، عزت نفس و جامعه شناسي جمعي نظير هيستري جمعي و عرق ملي مي توانند باعث تلاش همه جانبه براي دستيابي به کشفيات علمي شوند. من پيشنهاد مي کنم که ظهور افرادي مانند « آندره ساخاروف» که يکي از مفاخر شوروي، پدر سلاح هاي اتمي آنان و از حاميان دموکراسي محسوب مي شود، در جامعه ديکتاتوري، اما غني از علم نويدبخش است و در حقيقت در عصري که دسترسي به اينترنت براي انجام فعاليت هاي علمي مطلوب و ضروري است، اجتناب ناپذير است. اين مساله، معضلي است که رهبران چين با آن مواجهند، به ويژه که پيشرفت هاي اخير چين انگيزه هاي قدرتمندي به آنان بخشيده است. آنان پيش از دستيابي به چنين توسعه يي، دو راه پيش روي خود داشتند؛ دسترسي آزاد به اينترنت و سرعت بخشيدن به دانش بومي که همراه خود، عناصر بي ثباتي بالقوه يي را وارد جامعه مي کرد، يا دسترسي محدود با بيشترين ثبات (دولتمردان چيني بر اين باورند که اين شيوه براي توسعه بي وقفه ضروري است). به خاطر اتخاذ همين شيوه، علم چيني در وضعيت نامساعدي قرار گرفته است، به ويژه که بازار جهاني بي رحم، سرشار از رقابت هاي تندي است که از دستاوردهاي جديد علم نيرو مي گيرند و به زمان بسيار حساس اند. شايد کسي اين گونه استدلال کند که تحميل کردن «علم» به عنوان بالاترين استاندارد تفکر انساني، ساير عرصه هاي فکري را کم اهميت جلوه مي دهد و به طور مصنوعي يک شکل از «دانايي» را بر شکل هاي ديگر «ترجيح» مي دهد. علم در واقع مي تواند از ساير شکل هاي بينش متمايز شود، زيرا علم بيش از آن که «مجموعه يي از حقايق و تخصص» باشد، روشي براي انديشيدن است که بر رشد اجتماعي- سياسي تاثير مي گذارد. پذيرش اين که در بعضي مواقع الهام بر تجزيه و تحليل پيش مي گيرد (که البته کار ساده يي نيست) بايد معيار ارزيابي هاي اساسي معاملات سياسي، مناقشات تاريخي، ضوابط اخلاقي، حقيقت مذاهب، معنا و مقصود هنر و موارد مشابه باشد. درک درست شيوه تفکر علمي به ما امکان مي دهد اعتبار مدارک و مستندات را ارزيابي کنيم و به عملي يا غيرعملي بودن نظرات پي ببريم. البته اين ادعا به آن معنا نيست که افراد بايد از دانش يا «حقيقت» متفاوتي اطلاع داشته باشند، بلکه اگر مردم تفاوت بين برهان و ديدگاه را درک کنند، آنگاه تحمل عقايد ديگران برايشان راحت تر مي شود. بدون ترديد، براي تاثير گذاشتن علم بر تحولات سياسي، علوم انساني نيز ضروري است. همان طور که تفکر نقادانه مي تواند به پلوراليسم کمک کند، علوم انساني نيز آن را نيرو مي بخشد. وقتي افراد يک جامعه بتوانند فرق ميان برهان، احتمال، عقيده و اميد را دريابند و عادت انجام کار و فعاليت در آنان نهادينه شود، در اندک زماني خواهان دموکراسي مي شوند و به دموکراسي روي مي آورند. البته دموکراسي پديده يي است که از فعاليت هاي سياسي، آزادي هاي مذهبي، آزادي انديشه و نوآوري هاي هنري و ادبي حمايت مي کند.   روح علم يک نظام سياسي کاملاً دموکراتيک، به همه شهروندانش حق انتخاب رهبران و نمايندگانشان را مي دهد، مسووليت پذيري متقابل (پايبند بودن به قراردادهاي اجتماعي) ايجاب مي کند که شهروندان با بصيرت و تعهد از حق راي خود بهره مند شوند. دموکراسي فقط زماني با موفقيت عمل مي کند که شهروندان يک جامعه افرادي آگاه باشند و بتوانند به طور مستقل قضاوت کنند. به همان ميزان که آنان تحت تاثير عوام فريبي، گرايش هاي کوته فکرانه، تعصب مذهبي يا قومي و ميهن پرستي افراطي قرار مي گيرند، به همان ميزان دموکراسي با موفقيت عمل نخواهد کرد. نقد باورهاي جاري در زمينه هاي مختلف علم با شک گرايي غيرعيب جويانه طرز نگرش سالمي را براي يک جامعه دموکرات و شکيبا مي آفريند. ما در برنامه «تا مرز حقيقت» تلاش مي کنيم شرايطي را فراهم سازيم تا عموم مردم در بحث و گفت وگوهايي شرکت کنند که به پژوهش هاي جاري و آفرينش دستاوردهاي علمي و جنبه هاي فلسفي و اجتماعي آنها مربوط مي شود. وقتي ديدگاه هاي مخالف (براي مثال در مورد ماهيت هوشياري) مطرح مي شوند، ما از طرف هاي مقابل مي خواهيم داده هايي که نظر آنان را تاييد مي کنند را معرفي کنند يا بپذيرند که در برخي جاها، ديدگاه هاي شخصي را با شواهد و دلايل پذيرفته شده مي آميزند. روحيه علمي در همه افراد وجود دارد؛ اين روحيه فرهنگ ها را با هم مرتبط مي سازد، عناصر گوناگون جامعه را به هم پيوند مي زند و باعث برقراري ارتباط با زيبايي و تحسين آن و نيز دستاوردهاي تازه علم و جهان پيچيده پيرامون مان مي شود. علم، ذهن را باز مي کند، بر وسعت انديشه ها مي افزايد، همان گونه که تلسکوپ وب و هابل چنين مي کنند. اما درباره تلسکوپ هاي پرهزينه؛ من معتقدم آموزش علوم پايه و کاربردي براي پرورش تفکر نقادانه ضروري است. علوم براي اين که علوم باشند نمي توانند راکد بمانند. اگر آموزش علمي، روش علمي تفکر را تقويت مي کند، کشفيات علمي به آن انرژي مي بخشد. بنابراين هم آموزش علمي و هم کشفيات علمي، دموکراسي را پرورش مي دهند و آن را زنده و پويا نگه مي دارند. البته به همان اندازه که دموکراسي به علم نياز دارد، علم نيز به دموکراسي نياز دارد. پژوهش علمي جدي نشان از بروز دموکراسي در عمل است و تحقيق آزاد و باز بدون حمايت جدي از دموکراسي سالم و قوي نمي تواند صورت گيرد. براي اينکه دنياي بهتري داشته باشيم به شايسته سالاري نياز داريم و علم مي تواند در اين زمينه راهگشا باشد. با افزايش روحيه علمي در جهان مي توانيم به سوي همگرايي فکري پيش برويم و دنيايي سرشار از صلح و آرامش داشته باشيم. در اين ميان، کشورهاي توسعه يافته مي توانند با حمايت از سواد علمي و پژوهش در کشورهاي در حال توسعه، به آفرينش چنين جهاني کمک کنند.

Powered By
  BLOGFA.COM